السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

260

تفسير الميزان ( فارسي )

از قبيل : اسحاق و اسرائيل و انبيايى كه از ذريه آن جناب در بنى اسرائيل مبعوث شدند ، و نيز اسماعيل و طاهرين از ذريه آن جناب كه سرور همه آنان محمد ( ص ) ، و اولياى از ذريه آن جناب است الا اينكه در آيه شريفه تنها نام آل عمران و آل ابراهيم ذكر شده ، معلوم مىشود به آن وسعت استعمال نشده ، چون عمران كه در اين آيه نامش برده شده يا پدر مريم است و يا پدر موسى ( ع ) و بهر تقدير يكى از ذريه ابراهيم است ، و آل ابراهيم هم ذريه او است ، پس با آوردن آل عمران دوباره آل ابراهيم را ذكر كردند دليل بر اين است كه منظور از آل ابراهيم ، بعضى از ايشان است نه همه آنان . خداى تعالى هم در ضمن آياتى كه در اين باره دارد فرموده : « أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّه مِنْ فَضْلِه ، فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْناهُمْ مُلْكاً عَظِيماً » « 1 » . و ما اگر به سياق اين آيه كه از سوره نساء ، نقل كرديم رجوع نموده ، آيات قبل و بعدش را در نظر بگيريم ، روشن مىشود كه آيه در مقام انكار و اعتراض بر بنى اسرائيل است و به همين جهت روشن مىشود كه مراد از آل ابراهيم ، بنى اسرائيل يعنى دودمان اسحاق و يعقوب نيست ، چون بنى اسرائيل هم دودمان يعقوبند ، در نتيجه از آل ابراهيم تنها معصومين از دودمان اسماعيل باقى مىماند كه منظور از كلمه « آل ابراهيم » اند ، كه پيامبر اسلام و دودمانش از ايشانند . علاوه بر اينكه ما به زودى ان شاء اللَّه بيان خواهيم كرد كه مراد از كلمه « ناس » در آيه سوره نساء ، شخص رسول اللَّه ( ص ) است كه آيه شريفه او را از نظر آل ابراهيم هم شامل است . از اين هم كه بگذريم ذيل آيات مورد بحث كه مىفرمايد : « إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوه ، وَهذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا . . . » « 2 » و نيز آيه شريفه : « وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْماعِيلُ ، رَبَّنا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ رَبَّنا وَاجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ ، وَمِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ ، وَأَرِنا مَناسِكَنا - تا آنجا كه عرضه مىدارند : رَبَّنا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ ، يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ ، وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ » « 3 » اشعار بدين معنا

--> ( 1 ) بلكه انگيزه آنان حسدى است كه نسبت به آنچه خدا از فضل خود به بعضى از بندگانش داده ، مىورزند و ما به آل ابراهيم نيز كتاب و حكمت و ملكى عظيم داديم . سوره نساء آيه 54 . ( 2 ) آل عمران آيه 68 . ( 3 ) سوره بقره آيه 129 .